Column: Alles moet gezegd kunnen worden

Nederlanders zijn gastvrij, vriendelijk en tolerant. Althans, dat denken we. Nergens is het beter wonen dan in Nederland. En bij elk onderzoek blijkt dat Nederland een van de gelukkigste landen ter wereld is. Dat zeggen we zelf. Toch is Nederland geen paradijs. Soms is het zelfs een hel.

Je zit bijvoorbeeld op een terras. De bediening is druk. Na een halfuur schiet je een serveerster aan. ‘Zou ik misschien een kopje koffie kunnen bestellen?’ In elk ander land zou men zich onmiddellijk verontschuldigen. In Nederland loop je grote kans dat de serveerster zegt: ‘Vraagt u het aan mijn collega.’ Of nog erger: ‘Dan gaat u maar ergens anders heen.’

Of stel: je bent uitgenodigd voor een feestje. Je kent niemand. Nederlanders staan het liefst in een groepje dat ze al kennen. Het kenmerk van een groepje dat elkaar kent is dat iedereen elkaar goedendag kust, met drie kussen om precies te zijn. Zelf ken je niemand, je gaat bij zo’n groepje staan, stelt je voor en je begint mee te praten. De ijzige sfeer die dan ontstaat doet het Israëlisch-Palestijnse conflict verbleken.

Alles wat anders is wordt met enige argwaan bekeken. In Nederland gaat het om erbij horen of er niet bijhoren. Het aantal excentrieke Nederlanders is tot een minimum beperkt. Vorig jaar klaagde Joris Linssen, de presentator van Joris’ Showroom, een tv-programma over excentrieke Nederlanders, dat het programma grote moeite had om bijzondere mensen te vinden. Ze waren gewoonweg op.

Daarentegen worden vrouwen die hoeden dragen als enigszins exotisch beschouwd. Behalve de koningin draagt vrijwel niemand een hoed. Alleen op Prinsjesdag, maar dan heb je ’s avonds op tv reportages over ‘die rare hoedjes’. Zo wordt het natuurlijk nooit wat met de Nederlandse haute couture.

‘Alles moet gezegd kunnen worden’ is inmiddels een gevleugelde uitspraak geworden in Nederland. Vooral als het over immigranten uit Marokko gaat, tot in de derde generatie. Het moet niet alleen gezegd kunnen worden, nee, de vrijheid van meningsuiting staat op het spel!

Nou veroorzaken veel Marokkaanse jongens overlast. Maar niemand vraagt waarom ze dat doen. Zou het ook een beetje aan ons liggen? Ik bedoel: dat het niet zo aantrekkelijk meer is om bij ons te horen?

Een van de populairste websites in Nederland is die van Geen Stijl. Ze omschrijven hun website zelf als ‘tendentieus, ongefundeerd en nodeloos kwetsend’. Binnenkort gaan ze met staatssteun televisie maken. ‘Alles moet gezegd kunnen worden’ viert hoogtij: kwetsen als core business.

Nog een misverstand is dat Nederland egalitair zou zijn. Ons koningshuis is ‘heel gewoon’. Maar nergens in Europa heeft het koningshuis meer macht dan in Nederland. De koningin maakt onderdeel uit van de regering en bij kabinetsformaties heeft ze een belangrijke rol.

Maar verder zijn we allemaal hetzelfde. We zitten precies om zes uur ’s avonds aan tafel. Na negen uur wordt het moeilijk om in een restaurant nog iets te bestellen. En op tweede paasdag gaat Nederland massaal naar de meubelboulevard en het tuincentrum.

Nu loop ik de kans dat ik de opmerking krijg: ‘Ga dan in het buitenland wonen.’ Maar het is ook mijn land. Het land van mijn vader en mijn moeder. Nederlands is de taal waarin ik schrijf. God, wat houd ik van dit land. Ik wil alleen nergens meer bijhoren. Ik pas in geen enkel hokje. Mogelijk ben ik een tikkeltje excentriek.

© Arnold Jansen op de Haar

Magazine archive

News